./Yonhap

<이미지를 클릭하시면 크게 보실 수 있습니다>

Hình ảnh chụp từ video do một thủy thủ ghi lại và được AFPTV công bố cho thấy tàu chở hàng Source Blessing bị mắc kẹt tại vùng biển Vịnh phía bắc Dubai vì không thể đi qua eo biển Hormuz. /AFP·Yonhap

Nhà Trắng của Mỹ đang xem xét phương án công bố việc thành lập một liên minh đa quốc gia nhằm thực hiện nhiệm vụ hộ tống tàu chở dầu tại eo biển Hormuz. Báo Wall Street Journal (WSJ) của Mỹ đưa tin này vào ngày 15 (giờ địa phương).

Theo WSJ, trích dẫn các quan chức Mỹ, chính quyền của Tổng thống Donald Trump dự định sẽ thông báo trong tuần này rằng nhiều quốc gia đã đồng ý tham gia liên minh nhằm hộ tống các tàu thuyền di chuyển qua eo biển Hormuz dọc theo bờ biển Iran.

Các quan chức cho biết vẫn đang thảo luận về thời điểm tiến hành hoạt động hộ tống tàu, liệu sẽ bắt đầu sau khi các hành động thù địch chấm dứt hay có thể triển khai trước đó.

◇ WSJ: Mỹ xem xét công bố liên minh đa quốc gia hộ tống tàu chở dầu ở Hormuz

Nhà Trắng đang xem xét kế hoạch này sau khi Tổng thống Trump ngày hôm trước yêu cầu không chỉ các đồng minh như Hàn Quốc, Nhật Bản, Anh và Pháp mà cả Trung Quốc cử tàu chiến tới eo biển Hormuz.

Tuy nhiên, thời điểm thực tế bắt đầu chiến dịch – trước hay sau khi chấm dứt xung đột – vẫn đang được bàn thảo. Nhà Trắng từ chối bình luận về kế hoạch công bố dự kiến này vì tình hình chiến sự có thể thay đổi.

Báo New York Times (NYT) cho biết các quốc gia đang phản ứng một cách thận trọng trước yêu cầu cử tàu chiến của Tổng thống Trump.

◇ Trump yêu cầu đồng minh và Trung Quốc cử tàu chiến tới Hormuz

Trong bối cảnh chiến tranh giữa Mỹ – Israel và Iran kéo dài hơn hai tuần, khiến căng thẳng quân sự tại Trung Đông leo thang tới mức cao nhất, Tổng thống Trump ngày hôm trước đã đăng trên mạng xã hội Truth Social, trực tiếp nhắc tới Hàn Quốc, Nhật Bản, Anh, Pháp và Trung Quốc, kêu gọi các nước này gửi tàu chiến để giữ cho eo biển luôn mở và an toàn.

Cựu Cố vấn An ninh Quốc gia Nhà Trắng Mike Waltz, hiện là Đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc, cũng phát biểu trong cuộc phỏng vấn với CNN rằng: “Toàn thế giới đang bị ảnh hưởng. Iran không thể biến nền kinh tế toàn cầu thành con tin”, đồng thời kêu gọi các đồng minh tham gia.

◇ Hàn Quốc, Nhật Bản và châu Âu phản ứng thận trọng

Tuy nhiên, NYT cho biết phần lớn các quốc gia đang thể hiện thái độ thận trọng trước yêu cầu của Tổng thống Trump.

Văn phòng Tổng thống Hàn Quốc cho biết sẽ duy trì liên lạc chặt chẽ với Mỹ nhưng chưa đưa ra cam kết về việc cử tàu chiến.

Nhật Bản cũng gặp khó khăn do hiến pháp hòa bình hạn chế việc can thiệp quân sự vào chiến tranh. Một quan chức cấp cao Nhật Bản cảnh báo quyết định cử tàu chiến sẽ phải vượt qua “rào cản rất cao”. Ông Kobayashi Takayuki, Chủ tịch Hội đồng Nghiên cứu Chính sách của Đảng Dân chủ Tự do Nhật Bản, cũng nói trong cuộc phỏng vấn với NHK rằng Nhật Bản cần hành động thận trọng.

Truyền thông Nhật Bản dự đoán vấn đề này có thể trở thành chủ đề thảo luận trong cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống Trump và Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi, dự kiến diễn ra ngày 19 tại Nhà Trắng ở Washington D.C.

Bộ trưởng An ninh Năng lượng Anh Ed Miliband cho biết trong cuộc phỏng vấn với BBC rằng chính phủ Anh đang xem xét “mọi phương án” để hỗ trợ khôi phục việc lưu thông qua eo biển Hormuz và đang tham vấn với các đồng minh. Ông nhấn mạnh việc mở lại tuyến đường này là rất quan trọng, nhưng cách tốt nhất và đơn giản nhất vẫn là giảm căng thẳng chiến sự.

Báo NYT cho biết Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tuyên bố Pháp chỉ có thể tham gia nhiệm vụ hộ tống tàu bằng hải quân nếu tình hình xung đột với Iran được ổn định. Trong khi đó, Trung Quốc chưa đưa ra câu trả lời công khai và chỉ kêu gọi chấm dứt các hành động thù địch.

◇ Mỹ: Có thể bắt đầu hộ tống tàu trong tháng này

Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright ngày 12 cho biết Mỹ dự kiến sẽ bắt đầu hoạt động hộ tống tàu trước cuối tháng này. Tuy nhiên, Nhà Trắng cho biết hải quân Mỹ hiện vẫn chưa hộ tống bất kỳ tàu chở dầu nào.

Theo đài NBC của Mỹ, các chuyên gia đang cảnh báo về mức độ rủi ro của chiến dịch này. Ông H.A. Hellyer, nghiên cứu viên cấp cao tại Viện Nghiên cứu Quân sự Hoàng gia Anh, nhận định sự im lặng của nhiều quốc gia “mang ý nghĩa khá đáng chú ý”.

Nhà phân tích địa chính trị và an ninh Michael Horowitz cảnh báo rằng việc triển khai lực lượng quân sự tại một eo biển rất hẹp là “một canh bạc lớn”, và để đảm bảo hiệu quả răn đe thậm chí có thể cần đến cả lực lượng trên bộ.

◇ Iran cảnh báo nguy cơ chiến tranh mở rộng

Báo Le Monde của Pháp cho biết Iran đã cảnh báo mạnh mẽ về việc các quốc gia khác can thiệp vào cuộc chiến giữa Iran với Mỹ và Israel.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi trong cuộc điện đàm với Ngoại trưởng Pháp Jean-Noël Barrot đã kêu gọi các bên tránh những hành động có thể khiến xung đột leo thang.

◇ Nguy cơ gián đoạn 9–10 triệu thùng dầu mỗi ngày

Sau khi Mỹ tấn công các mục tiêu quân sự tại đảo Kharg – căn cứ xuất khẩu dầu lớn nhất của Iran – Iran đã đáp trả bằng việc tấn công cảng Fujairah của UAE, khiến một số hoạt động bốc dỡ dầu bị đình trệ và làm cuộc khủng hoảng tại eo biển Hormuz ngày càng căng thẳng.

Theo WSJ, các giám đốc điều hành của những tập đoàn dầu khí lớn của Mỹ như Darren Woods (ExxonMobil), Mike Wirth (Chevron) và Ryan Lance (ConocoPhillips) gần đây đã cảnh báo trong cuộc họp tại Nhà Trắng rằng khủng hoảng năng lượng có thể trở nên nghiêm trọng hơn.

Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển hàng hải chiến lược, nơi khoảng 20% lượng dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới đi qua. Mỗi tháng có khoảng 3.000 tàu thuyền di chuyển qua khu vực này, và tại điểm hẹp nhất eo biển chỉ rộng khoảng 39 km.

Theo Cơ quan Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO), gần đây đã xảy ra 16 vụ tấn công tàu và 4 sự cố đáng ngờ trong khu vực này. Báo Le Monde cho biết việc phong tỏa eo biển đã khiến giá dầu quốc tế tăng khoảng 40%.

Ngày 11, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) quyết định giải phóng lượng dầu dự trữ khẩn cấp kỷ lục 400 triệu thùng để ổn định thị trường. Bộ Năng lượng Mỹ cũng công bố kế hoạch giải phóng 172 triệu thùng dầu từ kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược (SPR).

Tuy nhiên, giới công nghiệp cho rằng khoảng 9–10 triệu thùng dầu mỗi ngày hiện đang bị “mắc kẹt” phía sau eo biển Hormuz, và nếu tuyến đường này không được mở lại, thị trường năng lượng toàn cầu có thể tiếp tục bất ổn.

Ha Man-joo

ⓒ "젊은 파워, 모바일 넘버원 아시아투데이"