Cựu Tổng thống Yoon Suk-yeol./ Yonhapnews

<이미지를 클릭하시면 크게 보실 수 있습니다>

Vụ án cản trở việc bắt giữ của Cơ quan Điều tra Tội phạm của Quan chức cấp cao liên quan đến cựu Tổng thống Yoon Suk Yeol đã bước sang vòng hai. Ở phiên phúc thẩm, khả năng phía cựu Tổng thống Yoon đề nghị Tòa án chuyển vấn đề xem xét tính hợp hiến của luật lên Tòa án Hiến pháp đang trở thành điểm tranh cãi then chốt. Nếu hội đồng xét xử chấp nhận đề nghị này, quá trình xét xử nội dung vụ án sẽ bị tạm dừng cho đến khi có phán quyết của Tòa án Hiến pháp.

Chiều ngày 4, Phòng Hình sự 1 Tòa án Cấp cao Seoul đã tiến hành phiên tòa đầu tiên của giai đoạn phúc thẩm đối với cựu Tổng thống Yoon với cáo buộc cản trở thi hành công vụ đặc biệt cùng các tội danh khác. Trước đó, ở phiên sơ thẩm, cựu Tổng thống Yoon đã bị tuyên phạt 5 năm tù giam.

Luật thành lập Ban xét xử chuyên trách tội nổi loạn, có hiệu lực từ tháng 1 năm nay, quy định tại Tòa án Trung ương Seoul và Tòa án Cấp cao Seoul mỗi nơi phải thành lập hai ban chuyên trách xét xử các tội nổi loạn, ngoại xâm, phản loạn hoặc các vụ việc liên quan được coi là có tầm quan trọng quốc gia. Theo đó, Phòng Hình sự 1 và Phòng Hình sự 12 của Tòa án Cấp cao Seoul được chỉ định là các ban chuyên trách.

Theo Luật Công tố viên đặc biệt điều tra tội nổi loạn, bản án phúc thẩm phải được tuyên trong vòng ba tháng kể từ ngày tuyên án sơ thẩm, nên phiên tòa lần này dự kiến sẽ kết thúc vào khoảng tháng 5. Tuy nhiên, việc phía cựu Tổng thống Yoon có thể nộp đơn đề nghị xem xét tính hợp hiến của luật thành lập ban chuyên trách là một biến số quan trọng. Nếu đơn được tiếp nhận, phiên tòa chính sẽ bị đình chỉ cho đến khi có quyết định về tính hợp hiến. Trong trường hợp quá trình xem xét của Tòa án Hiến pháp kéo dài, thời hạn tạm giam tối đa 6 tháng có thể hết hiệu lực, và cựu Tổng thống Yoon có khả năng được trả tự do.

Trước đó, khi Quốc hội thông qua luật thành lập ban chuyên trách vào tháng 12 năm ngoái, phía cựu Tổng thống Yoon đã phản đối, tuyên bố sẽ không đứng nhìn “hành vi phá hoại Hiến pháp” và sẽ tiến hành đề nghị xem xét tính hợp hiến. Phía cựu Tổng thống Yoon dự kiến sẽ thực hiện thủ tục này trong thời gian tới.

Ngay từ khi thảo luận lập pháp, luật về ban chuyên trách đã vấp phải tranh cãi về “tính vi hiến”. Lý do là việc thành lập một ban xét xử riêng cho một số tội danh cụ thể và chuyển các vụ án đang xét xử sang ban khác có thể xâm phạm tính độc lập của tư pháp và quyền được xét xử công bằng của các bên liên quan.

Giới pháp lý cho rằng quá trình chỉ định ban chuyên trách đã phản ánh ý kiến của hội nghị thẩm phán và ủy ban phân công công việc trong tòa án, đồng thời các vụ án cụ thể cũng được phân bổ theo nguyên tắc bốc thăm điện tử ngẫu nhiên, nên khả năng bị phán quyết là vi hiến không cao. Ngoài ra, cũng có nhận định rằng với thành phần hiện tại của Tòa án Hiến pháp chủ yếu gồm các thẩm phán có xu hướng tiến bộ, việc Tòa án chấp nhận yêu cầu là điều càng khó xảy ra.

Ngược lại, vẫn có ý kiến cho rằng nguy cơ vi hiến của ban chuyên trách chưa được giải quyết triệt để. Luật pháp vốn là quy phạm mang tính phổ quát áp dụng cho số đông không xác định, nhưng ban chuyên trách này có thể bị xem là “luật mang tính xử lý cụ thể”, nhắm đến một vụ việc và đối tượng cụ thể. Điều này có nghĩa là không chỉ có thể vi phạm nguyên tắc bình đẳng mà còn khó bảo đảm một phiên tòa công bằng.

Giáo sư Cha Jin-ah của Trường Luật Đại học Korea nhận định: “Đây thực chất không khác gì một ‘phiên tòa đặc biệt’ được cố ý tạo ra để xử lý hậu quả của một vụ việc đã xảy ra”. Bà cho rằng dù mang hình thức pháp lý là “áp dụng cho số đông không xác định”, nhưng trên thực tế các vụ nổi loạn hay ngoại xâm không phải là những sự việc xảy ra thường xuyên đến mức cần một ban xét xử thường trực. Bà cũng bày tỏ lo ngại lớn về tính trung lập chính trị và tính độc lập trong cơ cấu của Tòa án Hiến pháp, đồng thời cho rằng vẫn có khả năng Tòa án sẽ chấp nhận yêu cầu này.

Son Seung-hyun

ⓒ "젊은 파워, 모바일 넘버원 아시아투데이"